Hadis ke-16

Daripada Abu Hurairah r.a., seorang lelaki datang kepada Nabi SAW dan berkata:

“Berilah nasihat kepadaku.”

Nabi SAW menjawab:

“Jangan marah.”

Lelaki itu mengulang permintaan nasihat beberapa kali, dan setiap kali Nabi SAW mengulang:

“Jangan marah.”

Rasulullah SAW juga bersabda:

“Orang yang kuat bukanlah orang yang handal bergusti, tetapi orang yang kuat ialah orang yang mampu menahan dirinya ketika marah.”

Hadis ini menekankan bahawa kekuatan sebenar bukan kekuatan fizikal, tetapi kekuatan mengawal emosi, khususnya kemarahan.

Pesanan “jangan marah” diulang beberapa kali oleh Nabi SAW sebagai tanda bahawa pengawalan marah merupakan asas penting dalam akhlak Islam.

Perintah “jangan marah” bukan sekadar nasihat biasa. Ia merangkumi sebahagian besar akhlak Islam kerana:

• banyak dosa bermula daripada kemarahan yang tidak terkawal

• kemarahan boleh menundukkan akal

• kemarahan membuka jalan kepada tindakan yang salah

Apabila marah menguasai seseorang, pertimbangan akal menjadi lemah dan seseorang mudah melakukan perkara yang disesali kemudian.

Dalam tasawuf, kemarahan berkait rapat dengan nafs (ego).

Apabila nafs terasa tercalar atau tidak dipenuhi kehendaknya, ia melahirkan kemarahan.

Untuk mendekatkan diri kepada Allah, seseorang perlu melalui mujahadah, iaitu perjuangan rohani untuk menundukkan nafs.

Tanpa mujahadah:

• hati sukar mencapai muraqabah (kesedaran sentiasa diperhatikan Allah)

• sukar mencapai ketenangan rohani

Oleh itu, mengawal marah bukan sekadar disiplin luaran tetapi merupakan proses penyucian hati (tazkiyah).

Ibn Rajab al-Hanbali

Beliau menjelaskan bahawa hadis ini membawa tiga panduan praktikal:

1. Jangan mengikuti marah

2. Jangan bertindak ketika marah

3. Latih diri mengawal nafsu ketika marah

Ini bermaksud seseorang perlu menangguhkan tindakan sehingga emosinya reda.

Imam al-Ghazali

Dalam Ihya’ Ulum al-Din, Imam al-Ghazali menggambarkan kemarahan sebagai:

“Api di dalam hati yang dinyalakan oleh syaitan.”

Kemarahan boleh merosakkan akal dan melemahkan iman jika tidak dikawal.

Antara kesan negatif kemarahan yang tidak dikawal:

• akal menjadi lemah

• hilang pertimbangan dan hikmah

• seseorang tidak melihat jalan penyelesaian dengan jelas

• syaitan mempengaruhi tindakan dan kata-kata

• boleh menimbulkan permusuhan dan kebencian

Dalam keadaan yang ekstrem, kemarahan boleh membawa kepada:

• kezaliman

• perpecahan hubungan

• bahkan pembunuhan

Seseorang yang dikuasai kemarahan menunjukkan bahawa ego dan nafsunya masih belum tunduk.

Beberapa langkah praktikal yang diajar dalam Islam:

Prinsip asas

• Jangan mengikut kemarahan

• Jangan bertindak ketika marah

• Kawal nafsu ketika marah

Amalan yang disarankan

• Berwuduk untuk menenangkan diri

• Diam dan tidak bercakap ketika marah

• Menukar posisi: jika berdiri, duduk; jika duduk, berbaring

• Menukar tempat untuk menjauhkan diri daripada punca kemarahan

• Menunda tindakan sehingga emosi reda

Latihan ini membantu memadamkan “api kemarahan” dan memberi ruang kepada akal berfungsi semula.

Mengawal marah memerlukan latihan berterusan melalui:

• sabar

• mujahadah

• disiplin rohani

Dengan latihan yang konsisten, hati akan menjadi lebih lapang dan stabil.

Orang yang dekat dengan Allah mempunyai hati yang:

• tenang

• luas

• tidak mudah dikuasai oleh marah

• tidak tunduk kepada hawa nafsu

Mereka bukan hanya kuat dalam ibadah, tetapi juga kuat dalam mengawal diri.

Keadaan ini merupakan tanda seseorang semakin hampir kepada ma‘rifat kepada Allah.

Pengawalan marah sangat penting untuk kehidupan sosial.

Apabila marah dikawal:

• konflik dapat dikurangkan

• hubungan sesama manusia dapat dipelihara

• masyarakat menjadi lebih harmoni

Pendidikan akhlak dalam Islam tidak hanya berbentuk teori, tetapi memerlukan latihan praktikal seperti:

• berdiam diri ketika marah

• berwuduk

• menukar posisi

• mujahadah menundukkan nafs

“Jangan marah.”

“Orang yang kuat bukanlah orang yang handal bergusti, tetapi orang yang kuat ialah orang yang mampu menahan dirinya ketika marah.”

Hadis ini menegaskan bahawa kekuatan sebenar ialah kemampuan mengawal emosi, khususnya kemarahan.

Mengawal marah merupakan sebahagian penting daripada penyucian hati dan pembinaan akhlak.

Melalui mujahadah dan latihan rohani, seseorang dapat:

• menundukkan nafsu

• menjaga hubungan sesama manusia

• mendekatkan diri kepada Allah