Hadis ke-18

1. Taqwa

Taqwa bermaksud kesedaran hati bahawa Allah sentiasa melihat dan mengetahui keadaan kita. Ia bukan sekadar amalan zahir, tetapi keadaan hati yang sentiasa berada dalam pengawasan Ilahi (muraqabah).

Implikasi taqwa ialah:

• menjaga niat

• menjaga lisan

• menjaga perbuatan

• tetap taat kepada Allah walaupun ketika bersendirian

Taqwa menjadikan seseorang berhati-hati dalam setiap tindakan kerana dia sedar bahawa Allah sentiasa mengetahui.

2. Tazkiyah (Penyucian Diri)

Manusia tidak terlepas daripada kesilapan. Dalam perjalanan hidup, seseorang boleh berada dalam dua keadaan:

• zallah — tergelincir dalam dosa

• rujuk ila Allah — kembali kepada Allah dengan taubat

Hadis ini mengajar bahawa apabila seseorang melakukan kesalahan, dia perlu segera mengiringinya dengan amal kebaikan.

Contohnya:

• beristighfar

• bertaubat

• bersedekah

• melakukan amal soleh

Amal kebaikan tersebut membantu menghapuskan kesan dosa dan membersihkan hati.

Kesedaran terhadap dosa sering melahirkan rasa insaf, tangisan dan taubat yang ikhlas. Keadaan ini juga boleh menjadi ubat yang mematahkan sifat riya' dan kesombongan.

3. Husn al-Khuluq (Akhlak Mulia)

Akhlak merupakan ukuran penting dalam kehidupan seorang Muslim.

Antara akhlak yang disebut:

• sabar

• pemaaf

• lemah lembut

• kasih sayang kepada manusia

Akhlak yang baik merupakan manifestasi iman dalam kehidupan sosial. Seseorang yang beriman melihat manusia dengan mata rahmah dan belas kasihan, bukan dengan kebencian.

Dalam pendekatan tasawuf, ibadah yang tidak melahirkan akhlak yang baik belum mencapai tujuan sebenar.

Hadis ini menggabungkan dua dimensi hubungan manusia:

Hubungan dengan Allah (vertikal)
Melalui taqwa dan kesedaran bahawa Allah sentiasa melihat.

Hubungan dengan manusia (horizontal)
Melalui akhlak yang baik dalam pergaulan.

Hadis ini juga menunjukkan bahawa perjalanan rohani bukan bermaksud seseorang mesti sempurna terlebih dahulu sebelum beramal. Sebaliknya, manusia sentiasa berada dalam proses memperbaiki diri melalui taubat dan amal kebaikan.

Ia juga memberi peringatan tentang bahaya kesombongan. Ketaatan yang melahirkan riya' dan rasa bangga diri boleh menjadi lebih berbahaya daripada dosa yang melahirkan rasa hina dan taubat kepada Allah.

Beberapa ulama memberikan penjelasan tentang konsep dalam hadis ini.

Imam Junaid dan Imam al-Ghazali
Menjelaskan bahawa taqwa yang hakiki ialah menjaga hati daripada kelalaian dan sentiasa berada dalam keadaan muraqabah.

Imam Hasan al-Basri
Menyebut bahawa orang yang sedar terhadap dosanya sering menangis dan bertaubat. Keadaan ini merupakan jalan menuju syurga.

Ibn ‘Ata’illah
Mengatakan bahawa dosa yang melahirkan rasa hina di hadapan Allah lebih baik daripada ketaatan yang melahirkan kesombongan.

Abu Qasim al-Qushayri
Menegaskan bahawa tasawuf yang sebenar ialah akhlak. Orang yang paling baik akhlaknya ialah orang yang paling tinggi tasawufnya.

Muraqabah
Kesedaran hati bahawa Allah sentiasa melihat.

Zallah
Keadaan tergelincir dalam dosa.

Rujuk ila Allah
Kembali kepada Allah dengan taubat dan memperbaiki amal.

Husn al-Khuluq
Akhlak yang baik dalam tutur kata dan perbuatan.

Beberapa amalan yang boleh membantu menghidupkan prinsip hadis ini:

Membina taqwa

• melakukan muhasabah harian

• memperbanyak zikir

• membaca Al-Quran dengan tadabbur

• menjaga niat dalam setiap perbuatan

Apabila melakukan kesalahan

• segera beristighfar

• bertaubat kepada Allah

• menambah amal kebaikan seperti solat sunat, sedekah atau membaca Al-Quran

Memperbaiki akhlak

• melatih kesabaran

• memaafkan orang lain

• menjaga lisan

• menutup aib orang lain

• bersikap lembut dalam pergaulan

Seseorang juga digalakkan mencari guru atau mentor yang dapat membimbing perjalanan rohani dan membantu membina keikhlasan dalam hati.

Apakah langkah pertama apabila kita sedar telah melakukan dosa?
Langkahnya ialah beristighfar, bertaubat, memperbaiki kesalahan dan melakukan amal kebaikan.

Bagaimana menunjukkan taqwa ketika bersendirian?
Dengan menjaga hati dan lisan, memperbanyak zikir, mengelakkan maksiat dan melakukan muhasabah diri.

Ya Allah, ampunkanlah dosa kami, sucikanlah hati kami, kurniakanlah kami taqwa yang hakiki, jadikanlah kami daripada golongan yang segera kembali kepada-Mu apabila melakukan kesalahan, dan anugerahkanlah kepada kami akhlak yang mulia.

Hadis ini menegaskan keseimbangan dalam kehidupan seorang mukmin.

Iman yang hidup dalam hati melahirkan taqwa, dosa dibersihkan melalui taubat dan amal kebaikan, dan hasilnya ialah akhlak yang mulia dalam kehidupan bersama manusia.