Hadis ke-7: Agama Itu Adalah Nasihat

Hadis ini menegaskan bahawa agama berdiri atas prinsip nasihat. Kehidupan beragama diwujudkan melalui sikap saling menasihati dalam perkara kebaikan, tauhid, penghayatan Al-Qur’an dan mengikuti sunnah Nabi.

Nasihat bukan sekadar ucapan atau teguran, tetapi satu bentuk tanggungjawab rohani dalam masyarakat untuk membantu sesama manusia kembali kepada jalan Allah.

Nasihat yang sebenar mesti datang daripada keikhlasan hati, bukan sekadar kata-kata di bibir.

Pemberi nasihat juga perlu menunjukkan keselarasan antara ucapan dan perbuatannya. Nasihat akan lebih berkesan apabila datang daripada seseorang yang berusaha mengamalkan apa yang disampaikannya.

Jika unsur nasihat hilang daripada kehidupan masyarakat, agama akan menjadi lemah. Hal ini boleh diibaratkan seperti dalam ibadah haji: jika rukun penting seperti wukuf di Arafah ditinggalkan, maka haji itu tidak sah. Begitu juga dengan nasihat — ia merupakan unsur penting yang menghidupkan agama dalam masyarakat.

Tujuan utama nasihat ialah untuk membawa manusia kembali kepada Allah dan memperbaiki keadaan hati serta amal.

Antara hasil nasihat yang diharapkan ialah:

Mengembalikan manusia kepada tauhid
Nasihat kepada Allah bermaksud meneguhkan tauhid, iaitu menjadikan ibadah hanya untuk Allah dan tidak menyekutukan-Nya.

Menghidupkan Al-Qur’an dalam hati
Nasihat mendorong manusia bukan sekadar membaca Al-Qur’an, tetapi juga mentadabbur maknanya dan menjadikan Al-Qur’an sebagai cahaya dalam kehidupan.

Menumbuhkan kecintaan kepada sunnah Nabi
Nasihat juga mengajak manusia untuk mengikuti sunnah Nabi SAW dan meneladani akhlak baginda dalam perkataan dan perbuatan.

Nasihat perlu disampaikan dengan cara yang baik dan beradab.

Antara prinsip penting dalam memberi nasihat ialah:

• disampaikan dengan hikmah dan kelembutan

• menggunakan adab dan kebijaksanaan

• mengelakkan sikap sombong atau merasa diri lebih baik daripada orang lain

Nasihat juga tidak hanya melalui kata-kata, tetapi juga melalui contoh akhlak dan perbuatan (bil-hal). Apabila seseorang menunjukkan akhlak yang baik, nasihatnya akan lebih mudah diterima oleh orang lain.

Nasihat yang benar-benar memberi kesan mempunyai beberapa ciri penting:

• dilakukan dengan ikhlas

• disampaikan secara berterusan

• tidak bertujuan untuk mencari pujian manusia

• tidak memaksa atau menghukum orang lain

Nasihat juga perlu disesuaikan dengan keadaan orang yang menerima nasihat. Setiap individu mempunyai keadaan dan pendekatan yang berbeza, maka cara menyampaikan nasihat juga perlu bijaksana.

Apabila masyarakat kehilangan sifat saling menasihati dalam kebaikan, beberapa masalah akan muncul, antaranya:

• timbul sifat dengki dan permusuhan

• berlakunya perpecahan dalam masyarakat

• manusia saling menjatuhkan antara satu sama lain

Keadaan ini bertentangan dengan tujuan sebenar nasihat, iaitu untuk membina cinta, persatuan, ihsan dan takwa dalam masyarakat.

Nasihat sebenarnya bukan sekadar ucapan moral, tetapi merupakan cara hidup yang melahirkan perubahan dalam hati dan akhlak manusia.

Beberapa amalan yang disarankan berdasarkan pengajaran hadis ini:

• Membaca Al-Qur’an dengan tadabbur dan berusaha memasukkan maknanya ke dalam hati.

• Mencontohi akhlak Nabi SAW dalam kehidupan seharian.

• Memberi nasihat dengan lemah lembut, penuh adab dan disertai doa.

• Meluruskan niat ketika menasihati dan memperbaiki diri terlebih dahulu sebelum menasihati orang lain.

Nasihat yang ikhlas dan disampaikan dengan hikmah mampu menjadi sebab perubahan dalam diri manusia dan membawa masyarakat kepada kehidupan yang lebih baik.