Bila iman diuji, kita bertahan atau berundur?

Perkataan fitnah / fatana dalam bahasa Arab bermaksud ujian atau cubaan.
Asal makna perkataan ini berkait dengan proses membakar emas untuk menentukan ketulenannya.

Maknanya, ujian berfungsi untuk:

• menzahirkan kualiti iman

• membezakan iman yang benar dan yang lemah

• mematangkan keimanan seseorang
  

Dalam ayat kedua Surah al-‘Ankabut, Allah menegaskan bahawa:

Manusia tidak akan dibiarkan hanya dengan berkata “kami beriman” tanpa diuji.

Walaupun Allah sudah mengetahui keadaan hamba-Nya sejak azali, ujian tetap berlaku supaya:

• iman seseorang terzahir

• manusia menerima balasan yang adil
  

Ujian boleh datang dalam pelbagai bentuk:

• kesusahan

• kehilangan

• kesakitan

• bahkan nikmat dan kesenangan
  

Semua ini merupakan cara Allah menilai dan mendidik iman.

Menurut tafsir Ibn Kathir, ayat ini menegaskan bahawa orang-orang beriman pasti diuji, sebagaimana umat-umat sebelum mereka juga telah diuji.

Perkataan “wa laqad” dalam ayat tersebut menunjukkan penegasan kuat bahawa ujian adalah sunnah Allah terhadap orang beriman.

Para nabi merupakan golongan yang menerima ujian paling berat.

Ini menunjukkan bahawa:

• ujian bukan tanda kebencian Allah

• sebaliknya ia tanda kasih sayang Allah
  

Antara contoh ujian berat pada zaman awal Islam:

• Bilal bin Rabah diseksa kerana mempertahankan iman

• Khabab bin al-Aratt mengalami penyeksaan

• Sumayyah binti Khayyat syahid kerana mempertahankan akidah
  
  

Orang yang semakin kuat iman sering diuji dengan lebih berat kerana:

• untuk memurnikan iman

• untuk menaikkan darjat di sisi Allah
  

Oleh itu, tidak wajar seseorang berfikir untuk mengurangkan iman supaya kurang diuji.

Sebaliknya, sikap yang betul ialah:

• memperkuat iman

• bersabar menghadapi ujian
  
  

Dalam ayat keenam disebut bahawa sesiapa yang berjihad, maka jihad itu untuk dirinya sendiri.

Perkataan jihad di sini tidak hanya bermaksud peperangan fizikal.

Ia juga merangkumi mujāhadah, iaitu usaha gigih melawan:

• hawa nafsu

• godaan dosa

• segala halangan menuju ketaatan kepada Allah
  
  

Contoh mujahadah dalam kehidupan seharian:

• menahan diri daripada mengumpat

• menahan diri daripada maksiat

• bersungguh-sungguh menuntut ilmu

• bangun qiyamullail walaupun terasa berat

• menunaikan solat walaupun sibuk atau letih
  
  

Jihad bermaksud usaha yang lebih daripada kebiasaan, memerlukan kesungguhan dan kesabaran.

Segala amal salih sebenarnya memberi manfaat kepada pelakunya sendiri.

Contohnya:

• solat

• puasa

• sabar

• jihad melawan nafsu
  

Semua ini tidak menambah apa-apa kepada Allah.

Allah menegaskan dalam ayat tersebut bahawa:

Allah Maha Kaya (Ghani) dan tidak memerlukan hamba-Nya.

Sebaliknya, pahala dan manfaat daripada amal itu kembali kepada hamba sendiri:

• meningkatkan darjat

• membersihkan jiwa

• memberi ganjaran di akhirat
  
  

Ungkapan ini bermaksud:

Allah Maha Kaya dan tidak berhajat kepada seluruh makhluk.

Ini menunjukkan bahawa:

• amal manusia tidak menambah apa-apa kepada Allah

• kebaikan yang dilakukan hanyalah untuk manfaat manusia sendiri
  

Jihad, kesabaran dan amal soleh semuanya memberi keuntungan kepada hamba, bukan kepada Allah.

Jihad memerlukan sabar yang kuat.

Tanpa kesabaran, seseorang tidak mampu:

• melawan nafsu

• menahan kesusahan

• istiqamah dalam ketaatan
  

Hasil jihad pula sangat besar:

• jika syahid → mendapat kehidupan dan rezeki di sisi Allah

• jika hidup → mendapat kemuliaan dan ganjaran
  
  

Beberapa pesanan praktikal untuk menjadikan Ramadan terbaik:

1. Fahami puasa sebagai latihan sabar

Puasa bukan sekadar menahan lapar dan dahaga, tetapi latihan kesabaran yang besar.

2. Membaca hadis tentang kelebihan Ramadan

Disebut sekitar 66 hadis tentang fadhilat Ramadan yang boleh meningkatkan motivasi beribadah.

3. Mencontohi generasi salaf

Kisah Nabi, sahabat dan tabi‘in memberi inspirasi untuk beramal dengan lebih baik.

4. Empat faktor yang menggandakan pahala

Ganjaran amalan boleh bertambah melalui:

• tempat (contoh: masjid)

• waktu (contoh: Ramadan)

• niat

• ilmu
  
  

5. Sedar bahawa ujian datang dalam pelbagai bentuk

Ujian boleh muncul sebagai:

• kesusahan

• kehilangan

• nikmat

• ibadah yang terasa berat
  

Contohnya bangun qiyamullail selepas kenyang juga merupakan ujian kesabaran.

Kesabaran mempunyai ganjaran yang sangat besar.

Allah menyebut bahawa pahala orang yang sabar diberikan tanpa hisab (tanpa batas).

Kesabaran juga boleh membawa kejayaan besar.

Satu kisah yang disebut ialah Imam Ibn Hajar, yang mengambil pengajaran daripada titisan air yang mampu melubangi batu. Walaupun air itu lembut, tetapi kerana ketekunan yang berterusan, ia mampu memberi kesan besar.

Begitulah juga kesabaran dalam menuntut ilmu dan beribadah.

Surah al-‘Ankabut menegaskan bahawa:

• iman pasti akan diuji

• ujian bertujuan memurnikan iman

• kesabaran adalah kunci kejayaan dalam menghadapi ujian
  

Jihad melawan nafsu dan halangan menuju ketaatan merupakan perjuangan peribadi yang manfaatnya kembali kepada diri sendiri.

Allah tidak memerlukan amal manusia kerana Dia Maha Kaya.

Oleh itu, bulan Ramadan harus dijadikan medan latihan sabar agar iman menjadi lebih kuat dan matang.